woensdag 29 augustus 2012

De laatste beetjes

Zo zoetjesaan begin ik de balans op te maken van mijn eerste jaar als ecologische moestuinder. Deze week haalde ik de laatste appels en pruimen uit de boom. Van de pruimen had ik dat eind augustus wel verwacht, maar van de appels had ik de oogst toch meer in september en oktober gepland. Zo zie je maar, de natuur laat zich niet plannen. De enig overgebleven courgetteplant bijvoorbeeld heeft de smaak nu pas echt te pakken, want daar verschijnen nog steeds nieuwe bloemen en vruchten aan. Hoe de gele courgettes en de pompoenen smaken ontdek ik hopelijk volgend jaar, als ik betere antislakkenmethodes ga inzetten.
In het bed ernaast staan de bietenblaadjes nog fier overeind en ook die groeien door. Of dat voor de bietjes onder de grond ook geldt betwijfel ik. Als ik met mijn vinger wat aarde wegschraap, stuit ik nergens op mooie knolletjes. Ik vrees dat ze toch te veel te lijden hebben gehad van de overvloedige regen in juli – net als de radijsjes waarmee ze het bed dit jaar delen. (De wortel, ui en venkel die ik daar eveneens had gezaaid kwamen nooit op.)
Het kruidenbed daarnaast is intussen veranderd in een woeste bloemenzee. De lavendel heeft het loodje gelegd, van de tijm heb ik één keer wat takjes gehaald en de citroenmelisse en de oregano zijn bedolven onder de – ja de wat eigenlijk? Roze en gele bloemen op hoge groen bebladerde stengels. Die ik allang had moeten kortwieken natuurlijk, want nu heeft het zaad voor volgend jaar zich alweer verspreid…
Dappere bietenplantjes met woest kruidenbed op de achtergrond
Het laatste bed waar ik dit jaar aan ben toegekomen is al een paar weken leeg. Dit was het succesnummer van 2012: de peulvruchten. Dat is dan de tuinbonen en de sperziebonen niet meegerekend, want die plantjes werden steeds voortijdig een kopje kleiner gemaakt. Van de doperwten en de kapucijners heb ik echter genoten. Die gaan volgend jaar in de herhaling!
Rode groenten en vruchten waren er vooral in het begin van het seizoen: aardbeien, aalbessen, jostabessen, rabarber en frambozen. Ik zou bijna vergeten dat ik die ook nog heb gegeten uit eigen tuin! Hoewel, met die frambozen was het niet veel. Daarom ben ik heel erg blij met de toegift van de frambozenstengels die ik afgelopen winter had gesnoeid en die nu volop vruchten dragen. De eerste framboos was deze week al rijp zodat ik kon proeven. Zálig!

zondag 26 augustus 2012

Überschattig

Het is alweer een paar weken geleden dat ik op een avond een bijzondere ontmoeting had op de tuin. In eerste instantie schrok ik van hem, maar op het tweede gezicht vond ik hem überschattig. Voordat ik mijn telefoon kon pakken om een foto te maken, verschool de egel – want over hem heb ik het – zich onder de planten van buurman T. Kennelijk dacht hij dat ik zijn gestalte niet zou terugvinden op de identiek gekleurde houtsnippers, maar het tegendeel was het geval.
Ik had altijd al sympathie voor de egel, maar sinds ik weet dat slakken zijn lievelingskostje zijn, is hij gestegen in mijn achting. En ook omdat er onder mijn trouwe lezers een grote egelfan is, wil ik deze keer een paar woorden wijden aan dit bedreigde en onvolprezen diertje. Misschien kan ik hem en zijn nageslacht daarmee naar mijn tuin lokken. (Volgens dezelfde fan werken kattenbrokjes daarvoor beter – en beslist geen melk neerzetten, maar een schaaltje fris water.) Want net als vriend Mol is elk dier dat geen groenten en fruit eet van harte welkom! Een winterslaap houden bij mij in de tuin mag ook, ik zal voorzichtig zijn met blad opruimen. Maar dan wel van mijn regenwormen afblijven – die andere nuttige diertjes in de tuin.

woensdag 22 augustus 2012

Cucina italiana

Na een lange reeks teleurstellingen kon ik deze maand dan toch eindelijk mijn eerste eigen zelfgekweekte courgette oogsten!


De courgette is voor mij zo’n beetje het symbool van de Italiaanse keuken, dus voor een lekker recept haalde ik er een oude jaargang van La Cucina Italiana bij. Olijfolie in de pan, fijngesneden rode peper erbij, courgetteschijfjes toevoegen en afblussen (of misschien beter gezegd: verder op smaak maken) met witte wijn. Een heerlijk en makkelijk gerecht met pasta!


Mijn courgetteplant blijft ondertussen groeien en bloeien en laat zich niet klein maken door de slakken. Hoewel die krengen ondanks de dubbele plastic vestingmuur de weg naar de bloemen nog steeds weten te vinden.



zondag 19 augustus 2012

In de fruitboomgaard

Een van de fijnste plekken in mijn tuin, zo niet mijn favoriete plek, is de fruitboomgaard. Twee oude appelbomen en een pruimenboom op een prachtig grasveld en helemaal af nu er sinds kort een picknickbank staat.

Het mooie van fruitbomen is dat je er niet veel aan hoeft te doen. Het gras aan de voet weghalen (en weg houden!) en een keer per jaar flink snoeien is al bijna genoeg. Verder gebeurt alles vanzelf: er komen bloemetjes aan, die worden bestoven en groeien zodoende uit tot vruchten.
Maar zoals wel vaker zit het venijn in de staart. Want dat heerlijke zoete fruit blijft natuurlijk niet rustig hangen totdat ik het pluk. Nee, nog voordat ik in de gaten had dat de appels zoet en dus rijp waren, was dat door allerhande dieren al opgemerkt. En nee, zeker niet alleen door de vogels. Wespen en een soort oorwurmen hebben vreselijke gaten in de appels geboord en vliegen en wespen doen zich te goed aan mijn pruimen. Van de ene appelboom heb ik letterlijk niet één appel zelf kunnen oogsten en eten. Van de andere appel en van de pruim is minstens de helft van de oogst aangevreten en beschimmeld op de grond beland. Tja, dat is het lot van de ecologische tuinder: onbespoten fruit moet je delen met de dieren in je omgeving.
Een net over de pruimenboom heeft eigenlijk weinig zin als de grootste belagers wespen en vliegen zijn...
Toch hoor je mij niet klagen. Terwijl ik dit schrijf, geniet ik van een zalig zoet pruimpje. In de koelkast wacht nog een bakje heerlijke appelmoes. En de laatste weken heb ik geen appels hoeven kopen. Die haalde ik uit de boom of – met een beetje geluk als ze nog niet waren aangetast – van het gras. Ze lijken een beetje op de Royal Gala, maar de wangetjes zijn iets minder rood. De boom raakt inmiddels al behoorlijk leeg (en dat dus al half augustus!), maar ik hoop dat ik er nog een appeltaart uit kan halen.



Hmm... zelfgemaakte appelmoes met kaneel!

woensdag 15 augustus 2012

Delicatesse

Reikhalzend keek ik uit naar mijn kapucijners. Na de prachtige bloei en groei moest dat toch wel iets bijzonders worden. In de tuinen om me heen zag ik steeds meer diepdonkerpaarse peulen hangen, maar die van mij verkleurden niet. Toch maar eens op het zaadzakje gekeken. “Bloeit violet, de peulen blijven groen.” Aha.
Snel maar eens oogsten dan, want sommige leken een beetje geel te worden – na alle regenbuien waarschijnlijk niet door verdroging maar door verrotting. Het leverde me een nettogewicht van 110 gram op, toch zo’n 50% meer dan de oogst van de rijsdoperwten.

Kapucijneroogst 2012

Toen nog op zoek naar een geschikt recept, want hoe maak je die dingen lekker klaar? Ik moet bekennen dat ik ze eigenlijk bijna nooit eet… Een room-wijn-kaassausje leek me een goed idee. Mochten de kapucijners tegenvallen, dan viel dat niet zo op in de saus. Nou, de volgende keer laat ik dat prutje mooi weg. Verse groene kapucijners blijken namelijk een echte delicatesse!

Verse groene kapucijners in een room-wijn-kaasausje, met couscous en sla met avocado en radijs




zondag 12 augustus 2012

Verboden middelen

“Dit jaar ervaar ik wat ik volgend jaar allemaal anders moet doen”, verzuchtte ik deze week op een avond tegen buurman T. Hij heeft aan het begin van mijn laantje twee grote percelen met de mooiste bloemen en groenten, waar ik altijd jaloers vol ontzag langsfiets. “Ik leer ook nog elke keer bij”, reageerde hij tot mijn verbazing. “En niet alles lukt altijd”, vervolgde hij. “Een paar weken geleden stonden mijn wortels er hier nog prachtig bij. Dat beloofde genoeg peen voor de hele winter. Maar de puntjes bleken verrot, dus: weg wortels.” Goh.
Daarna vertelde T. hoe hij zijn andere gewassen wél zo mooi had gekregen. Zo realiseerde ik me nogmaals dat je altijd het verhaal achter de feiten moet kennen. En ik wil geen vergelijkingen maken met sporters en verboden middelen, maar het werd me wel duidelijk dat een ecologische idealist als ik niet moet rekenen op een vette oogst. T. kreeg echter zo’n medelijden met me na mijn verhaal over naaktslakken in de courgetteplantjes dat hij onmiddellijk twee ferme courgettes van zijn eigen planten voor me afsneed. Het kleine vriesvak boven mijn koelkast staat nu volgepropt met geblancheerde blokjes en schijfjes courgette, en minstens anderhalve liter courgettesoep – die ik afgelopen week alvast drie avonden heb gegeten.
Courgettesoep met dank aan buurman T.


woensdag 8 augustus 2012

Strawberry Fields Forever

Mijn laatste grote tuinproject deze zomer is een nieuw aardbeienbed aanleggen. Aardbeiplantjes zet je liefst na maximaal drie jaar op een andere plek, omdat ze de grond dan hebben uitgeput. En dat komt ook de grootte van de vruchten niet ten goede, als ik tenminste het verschil tussen mijn aardbeien en die van buurvrouw J. zie. (Hoewel dat ook aan mijn gebrekkige bemesting kan hebben gelegen.)
Het beste kun je de uitlopers van je plantjes in augustus op hun nieuwe plek zetten. Helaas zie ik geen uitlopers – mijn plantjes zijn blijkbaar zelf ook uitgeput – dus heb ik besloten nieuwe te kopen. Dat vereist nog enige studie, want welke soort is dan het beste en waar kan ik goede kwaliteit kopen? Zo moet ik kiezen tussen soorten die één of twee keer per seizoen vruchten geven. Ook de ondergrond is niet zo eenduidig: de een legt doek of landbouwplastic over de grond en maakt daar gaten in voor de plantjes, de ander legt stro rondom de planten. Ik heb nog even tijd om erover na te denken, want eerst moet ik de aarde omspitten en zoveel mogelijk onkruidvrij maken, en dat gaat wel wat middagjes kosten.
Het begin heb ik dit weekend gemaakt, door aan één zijde van het magisch vierkant een deel van de vrouwenmantel te ontmantelen. Mooie plant, maar ik heb er wel erg veel van staan. Ook een spontaan opgegroeid boompje (buurvrouw J. gokte een meidoorn) moest het veld ruimen. Het werkt niet makkelijk in de natte grond, maar met geduld en doorzettingsvermogen moet ik er in een aantal weken toch doorheen komen.
En dat allemaal voor een paar dozen aardbeien in 2013, 2014 en 2015.
PS Op internet vond ik een leuk filmpje van Schooltv over de aardbei en hoe die groeit.

zondag 5 augustus 2012

Doppertjes

Portugezen zijn geen groente-eters. Of nou ja, in de Lissabonse restaurants waar ik vorige week at, was het vooral vlees of vis met aardappel wat de klok sloeg. Twee keer per week (vette) vis is genoeg volgens het Voedingscentrum, en na vijf avonden kreeg ik ook wel weer eens zin in iets anders. Op de markten daar liggen overigens wel volop verse groenten en vooral fruit. Bij het eten van de immense sappige nectarines en overheerlijke verse vijgen betreurde ik ons klimaat, want zulke vruchten wil ik ook wel in mijn tuin. Maar goed, elke breedtegraad zijn charme.
Bij thuiskomst had ik dus wel trek in een flinke portie groenten en granen. Voordat de rijsdoperwtjes overrijp zouden zijn (volgens de reisleidster, zelf een ervaren volkstuinder, had ik ze alláng moeten plukken), besloot ik die te oogsten en als basis voor het avondeten te nemen. Ik denk dat het inderdaad net op tijd was, want de meeste planten werden al geel en sommige lieten vlak boven de grond los. Een tweede oogst lijkt er daarom helaas niet in te zitten.
Schoon aan de haak was het 75 gram. Dat is volgens datzelfde Voedingscentrum ruim onvoldoende, dus ik vulde aan met worteltjes, sugarsnaps en tomaten uit de supermarkt. Met rijst in groentebouillon en ricotta een heerlijke zomerse risotto!
De erwtjes waren wat aan de droge kant, maar nog altijd ruimschoots te verkiezen boven hun soortgenoten uit een potje, blik of diepvriesdoosje. Volgend jaar eerder zaaien, meer zaaien en eerder oogsten!

woensdag 1 augustus 2012

Verrassing


In een week tijd kan er een hoop gebeuren. Je kunt 5 heerlijke dagen in Lissabon doorbrengen, 18 nieuwe mensen leren kennen en 3 serieuze courgettes aan je plant krijgen. Toen ik terugkwam van vakantie was dat de grote verrassing in de tuin. Ik had me al bijna gewonnen gegeven in de strijd tegen de slakken, maar één plant heeft zich toch staande gehouden en daarmee mijn hoop op een mooie oogst nieuw leven ingeblazen.


Over de andere plant, die ik bij een nieuw offensief had voorzien van een dubbele plastic vestingwal en een kring koffie tegen de slakken, zal ik het maar niet hebben. De foto spreekt voor zich.


Evenmin wil ik ingaan op de courgetteplanten van overbuurvrouw L., waarvan ze inmiddels soep voor de hele vereniging kan maken. Ook wil ik niet te lang stilstaan bij de appels die nog steeds continu voortijdig en aangevreten uit de bomen vallen. Er lag ook een puntgaaf exemplaar in het gras, waarvan ik maar eens voorzichtig een hapje heb geproefd. Lijken mij prima moesappels, dus hopelijk blijft er nog wat hangen. Wél wil ik iets kwijt over mijn eerste peulvruchtenoogst, dus stay tuned!